Gizlilik ve kilitleme

Varlig, notlarınızı Mac’inizde; eşzamanlamayı açarsanız iPhone ve iPad’inizde de saklar ve kimlerin okuyabileceğini belirlemeniz için açık kontroller sunar. Bu sayfa notların nerede tutulduğunu, özel notları nasıl koruyacağınızı ve Varlig’in interneti tam olarak ne zaman kullandığını açıklar. Notlarınızın bir kopyasını saklamak için İçe aktarma, dışa aktarma ve yedekleme sayfasına bakın. iPhone ve iPad için Korumalı notlar ve uygulama kilidi sayfasına bakın.

Notlarınız nerede saklanır

Notlarınız Mac’inizde, ~/Library/Application Support/Varlig/ konumundaki bir kitaplıkta saklanır. Görseller ve PDF’ler gibi ekler kitaplığa kopyalanır; bu nedenle asıl dosyayı taşısanız veya silseniz bile not çalışmaya devam eder. Her şey siz yazarken kaydedilir.

Varlig’i kullanmak için hesap gerekmez ve notlarınız bize ait bir sunucuya gönderilmez: Varlig’in sunucusu yoktur. iCloud eşzamanlaması açıkken kitaplığınız kendi özel iCloud saklama alanınıza, oradan da iPhone, iPad ve diğer Mac’lerinize gider; başka hiçbir yere gönderilmez.

Parola eklenmemiş notlar, Mac’inizdeki çoğu belge gibi şifrelenmeden saklanır. Mac kullanıcı hesabınıza giriş yapabilen herkes bu notları okuyabilir. Hassas bilgiler içeren notlara aşağıda açıklandığı gibi parola ekleyin. Tüm diskinizi şifrelemek için macOS’te FileVault’u açmayı da düşünebilirsiniz.

Bir notu parolayla koruyun

Banka bilgileri veya günlük kaydı gibi özel bir nota ayrı bir parola verin:

Notu açıp Note › Note Password… seçeneğini seçin.
En az 8 karakterli bir parola girip doğrulayın.
Notu daha sonra parmak izinizle açabilmek için Allow Touch ID or Mac password on this Mac seçeneğini açın.
Encrypt seçeneğini seçin.

Varlig, notun metnini ve eklerini şifreler ve notu kenar çubuğundaki Locked bölümünde gösterir. Not kilitli olduğu sürece başlığı “Locked note” olarak görünür ve arama, notun içeriğine erişemez.

Kilitli bir notu okumak için notu seçip Unlock Note seçeneğini kullanın, ardından parolayı girin veya Touch ID kullanın. Notun parolasını değiştirmek ya da kaldırmak için de Note › Note Password… bölümünü kullanabilirsiniz.

Bilmeniz gereken birkaç ayrıntı:

Bir notu koruduğunuzda Varlig, o notun önceden kaydedilmiş sürümlerini kitaplığınızdan kaldırır.
Parola eklemeden önce dışa aktardığınız veya yedeklediğiniz kopyalar oldukları gibi kalır. Okunabilir kalmamaları gerekiyorsa onları silin.
Korumalı bir not şifrelenmiş olarak eşzamanlanır; iCloud’da yalnızca şifrelenmiş metni tutulur. Aynı parola, notu iPhone ve iPad’inizde de açar. Bu aygıtlardan birinde parolayı girdikten sonra notu o aygıtta Face ID ile açabilirsiniz. Touch ID ve Face ID anahtarları, oluşturuldukları aygıtta kalır.

Korumalı notlar ne zaman yeniden kilitlenir

Açtığınız korumalı notlar otomatik olarak yeniden kilitlenir; böylece bunu hatırlamanız gerekmez:

Settings › Privacy bölümündeki Lock protected notes when Varlig is inactive açıkken, başka bir uygulamaya geçtiğinizde. Bu ayar başlangıçta açıktır.
Mac’iniz boşta kaldığında, yine Settings › Privacy bölümündeki Lock after Mac is idle ayarında belirlenen süre sonunda. Varsayılan süre 5 dakikadır.
Note › Lock Encrypted Notes seçeneğini her seçtiğinizde.

Korumalı etiketler

Her notu korumayı ayrı ayrı hatırlamak yerine, notlarının her zaman korunması gereken etiketleri belirleyebilirsiniz. Bunları Settings › Privacy › Protected tags bölümüne yazın; örneğin private, finance/taxes. Ardından Apply seçeneğine tıklayın.

Varlig daha sonra bu etiketleri veya alt etiketlerini taşıyan, henüz korunmamış notları listeler. Protect N Notes…, bu notların tümünü tek bir parolayla şifreler. Bu notlar, parola koruması eklenmeden önce de Spotlight’tan, araç takımlarından, Share menüsünden, Shortcuts’tan, URL otomasyonundan ve bağlı araçlardan dışlanır.

Yeni bir nota korumalı etiket eklendiğinde Varlig sizden notu korumanızı ister. Pencere, korumalı notlar kilitlenene kadar parolayı hatırlayabilir; böylece art arda yeni notlar oluştururken her seferinde sormaz.

Tüm uygulamayı kilitleyin

Tüm kitaplığınızı bir kilit ekranının arkasında gizlemek için Note › Lock Varlig seçeneğini kullanın; örneğin Mac’inizi birine vermeden önce. Yeniden erişmek için Unlock with Mac Authentication seçeneğini seçip Touch ID veya Mac parolanızı kullanın.

Varlig her açıldığında kimlik doğrulaması istemek için Settings › Privacy bölümünde Require Mac authentication at launch seçeneğini açın. Aynı bölmedeki Lock all of Varlig after inactivity, boşta kalma süresinden sonra yalnızca korumalı notları kilitlemek yerine tüm kitaplığı gizler.

Uygulamayı kilitlemek notlarınızı gözden gizler, ancak şifrelemez. Gizli kalması gereken notlara ayrıca not parolası ekleyin.

Spotlight’ı kullanmak sizin seçiminiz

Siz aksini seçmedikçe Varlig, notlarınızı Spotlight’a dahil etmez. Notları Spotlight ile bulabilmek için Settings › Privacy bölümünde Include unencrypted notes in Spotlight seçeneğini açın.

Parolayla korunan notlar ve Çöp Sepeti’ndeki notlar Spotlight’a hiçbir zaman eklenmez. Ayarı yeniden kapatmak, notlarınızı Spotlight’tan kaldırır.

Her aygıtın kendi ayarı vardır. iPhone ve iPad’de bu, Settings › Privacy bölümündeki Show Notes in Spotlight seçeneğidir ve başlangıçta kapalıdır; bkz. Spotlight.

Yayımlama, notları Varlig’in dışına çıkarır

Anlık görüntü yayımlama, seçtiğiniz notları sıradan HTML sayfalarından oluşan bir klasöre yazar. Klasöre sahip olan herkes bu sayfaları okuyabilir: parola, hesap veya oturum açma yoktur ve kimlerin açtığı kaydedilmez.

Bunun iki sonucu vardır ve hiçbiri sonradan geri alınamaz:

Nelerin dahil olacağını dikkatle seçin. Korumalı notlar, korumalı etiket taşıyan notlar ve kilitli notlar asla yayımlanmaz; yayımlamada korumalı notları dahil etme seçeneği yoktur. Seçtiğiniz diğer tüm notlar ise ekleriyle birlikte okunabilir metin olarak yazılır.
Klasörü kaldırmak, dağıtılmış kopyaları geri çekmez. Yalnızca o konumdan açılmasını engeller. Daha önce indirilmiş, e-postayla iletilmiş veya yedeklenmiş bir kopya bulunduğu yerde kalır.

Yayımlamanın kendisi yerel bir işlemdir: Varlig klasörü gösterdiğiniz konuma yazar ve hiçbir yere hiçbir şey göndermez. Klasörü daha sonra taşıdığınız ortam — paylaşılan sürücü, web sunucusu veya e-posta eki — kimlerin erişebileceğini belirler.

İnterneti hangi özellikler kullanır

Varlig’in çoğu özelliği tamamen çevrimdışı çalışır: yazma, arama, görseller ve PDF’lerde metin tanıma, Mermaid diyagramları, formüller ve kurlar indirildikten sonra birim veya para birimiyle hesaplamalar. Notlarınızı yalnızca seçtiğiniz yerlere gönderen iCloud eşzamanlaması ve kişilerle not paylaşımı dışında, aşağıdaki özelliklerin hiçbiri bir notu yüklemez. Bazıları notta yazdığınız tek bir öğeyi gönderir: yapıştırdığınız veya kırptığınız bir web adresi ya da hesaplamadaki yer adı gibi. Tablo bunları açıklar:

Özellik	Alınan veya gönderilen veri	Nasıl denetlenir
Döviz kurları	Bir hesaplama ilk kez ihtiyaç duyduğunda Avrupa Merkez Bankası’nın günlük kurları ve Coinbase’in kripto kurları; sonrasında en fazla saatte bir	Settings › Calculations bölümünde Refresh currency and crypto rates hourly seçeneğini kapatın. Refresh Now, istediğinizde günceller.
Geçmiş kurlar ve enflasyon verileri	Varlig açıldıktan kısa süre sonra Avrupa Merkez Bankası’ndan geçmiş kurlar ve Bureau of Labor Statistics’ten ABD enflasyon verileri	Aynı Refresh currency and crypto rates hourly ayarı
Web bağlantısı yapıştırma	Sayfanın başlığı	Settings › General bölümünde Auto-fill titles when pasting web links seçeneğini kapatın
Bağlantı kartları	Show Preview seçildiğinde sayfanın başlığı ve görseli	Yalnızca önizleme istediğinizde. Kaydedilmiş bir kart çevrimdışı gösterilir.
File › Clip Web Page…	Adresini girdiğiniz sayfa	Yalnızca komutu kullandığınızda
Yerler ve saat dilimleri	Hesaplamada adı geçen yer; Apple’ın coğrafi kodlama hizmetine gönderilir	Settings › Calculations › Live data bölümündeki Look up places and time zones. Varsayılan olarak açıktır.
Hava durumu	Yerin koordinatları; Apple WeatherKit’e gönderilir	Aynı gruptaki Look up weather conditions. Başlangıçta açıktır ve yer sorgulamasını gerektirir.
iCloud eşzamanlaması	Notlarınız ve ekleriniz, kendi özel iCloud saklama alanınıza ve diğer aygıtlarınıza gönderilir. Korumalı notlar şifrelenmiş durumda kalır.	Settings › Sync & Backup bölümündeki Sync notes with iCloud. Siz açana kadar kapalıdır.
Bir notu kişilerle paylaşma	Paylaştığınız not, iCloud üzerinden davet ettiğiniz kişilere gönderilir	Yalnızca File › Share with People… seçeneğini seçtiğinizde

İki canlı veri sorgusu başlangıçta açıktır; çünkü bir satırda yer adı yazmak bu sorguyu istemek anlamına gelir. Yalnızca böyle satırlar için çalışırlar. Birini kapatırsanız ona ihtiyaç duyan satırlarda sonuç görünmez.

Varlig, en son indirdiği döviz kurlarını saklar. Bir para birimi için hiç kur almamışsa dönüştürmede tahminde bulunmak yerine hata gösterir.

Settings › Sync & Backup, iCloud ayarını, otomatik yedekleri ve kitaplığınızın kullandığı alanı gösteren Storage görünümünü içerir. Eşzamanlama yalnızca Mac’inizde giriş yapılmış iCloud hesabına gider; bkz. iCloud eşzamanlaması ve paylaşılan notlar.

Settings › Advanced bölümünde Allow local MCP connections seçeneğini açarsanız bağladığınız yapay zekâ asistanı izin verdiğiniz notları okuyabilir ve bunları kendi hizmetine gönderebilir. Bu ayar başlangıçta kapalıdır. Bkz. Ayarlar.

Çökme ve yanıt vermeme raporları

Varlig çökerse, yanıt vermeyi bırakırsa veya olağandışı miktarda işlemci zamanı ya da disk kullanırsa macOS bir rapor sağlar. Varlig, son 20 raporu ve 10 günlük performans verilerini Mac’inizde, kitaplığın dışında tutar: eşzamanlanmazlar, yedeklenmezler ve kendiliğinden hiçbir yere gönderilmezler. Her raporda Varlig ve macOS sürümleri, Mac modeli, ne olduğu ve Varlig kodunda nerede olduğu bulunur; not metni, başlıkları veya dosya adları asla bulunmaz.

Settings › Advanced › Crash and Hang Reports, kaç rapor tutulduğunu gösterir. Send Report…, siz Email… veya Share… seçmeden önce dosyanın kendisi dahil raporun tüm içeriğini gösterir; Delete Reports… raporları kaldırır. iPhone ve iPad kendi raporlarını Settings › About Varlig bölümünde tutar. Bkz. Çökme veya yanıt vermeme raporu gönderme ve gizlilik politikası.